Strona główna Testy CPET Vo2max
Vo2max

VO2max

Wydolność fizyczna jest to termin, który obejmuje szeroki zakres zagadnień i przez fakt istnienia różnych definicji jest niejednoznaczny. Do dziś nie ma wspólnej definicji dla lekarzy i fizjologów sportu. Najczęściej cytowana jest definicja Jana Górskiego: „Wydolność fizyczna oznacza zdolność organizmu do wysiłków fizycznych.Pojęcie to obejmuje tolerancję zaburzeń homeostazy wewnątrzustrojowej wywołanej wysiłkiem fizycznym, oraz zdolność organizmu do szybkiej ich likwidacji po zakończeniu wysiłku”.

W praktyce sportowej wyróżnia się wydolność fizyczną tlenową i beztlenową.Taki podział uwzględnia udział poszczególnych szlaków energetycznych w wytwarzaniu ATP podczas pracy mięśniowej oraz reakcje układu krążeniowo-oddechowego na określony wysiłek fizyczny. Wydolność tlenowa określa zdolność organizmu do wykonywania długotrwałych wysiłków. Energia niezbędna do pracy pochodzi z tlenowych przemian metabolicznych, które nie powodują nasilenia zmęczenia. Wydolność beztlenowa określa zdolność organizmu do wykonywania krótkotrwałych wysiłków o wysokiej intensywności. Krótki czas trwania wysiłku i duże obciążenie sprawia, że energia uzyskiwana jest ze spalania glukozy (glikogenu) przy niedoborze lub braku tlenu. Takie przemiany powodują wzrost stężenia mleczanów i zmiany pH, które nasilają zmęczenie. Wydolność tlenowa i beztlenowa stanowią podstawowy czynnik określający zdolność wysiłkową organizmu.

Wydolność fizyczna mierzona jest w celu określenia zdolności do wykonywania określonego zawodu i w rehabilitacji, żeby ocenić skuteczność terapii. Często stosowana jest w diagnostyce klinicznej, zwłaszcza u chorych na serce. Zdolność wysiłkowa w tym wypadku rozumiana jest jako wydolność tlenowa, którą określa pułap tlenowy (VO2max). Wydolność fizyczna mierzona jest również u sportowców w celu ustalenia programu treningowego, oceny możliwości sportowych zawodnika i jego adaptacji do wysiłków. 

Pułap tlenowy (VO2max) jest parametrem określającym zużycie tlenu w ciągu jednej minuty przy najwyższym wysiłku. W celu dokładnego określenia wielkości tego parametru wykonuje się test spiroergometryczny (CPET), który jest próbą wysiłkową połączoną z analizą gazów oddechowych. Na początku próby wartość poboru tlenu wzrasta proporcjonalnie do obciążenia. Po przekroczeniu progu beztlenowego przyrost traci liniowy charakter. Obserwowany jest nieproporcjonalnie szybki przyrost zużycia tlenu w funkcji mocy. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi tłumaczącej zjawisko nagłej zmiany przebiegu wykresu. Pod uwagę brany jest spadek efektywności wytwarzania energii w mitochondriach zlokalizowanych w pracujących mięśniach i mechanizm związany ze spadkiem sprawności mechanicznej, głównie przy wzroście rekrutacji włókien typu II.Test zostaje zakończony, gdy krzywa poboru tlenu wejdzie w stan plateau i nie wzrasta mimo wzrostu obciążenia. Ten stan nazywamy wysiłkiem maksymalnym, a wartość zużycia tlenu pułapem tlenowym. Wartość VO2max zależy od wieku i wydolności fizycznej.Gdy test zostanie zakończony przed osiągnięciem stanu plateau, wtedy wartość największego zużycia tlenu określa się jako szczytowe zużycie tlenu (VO2peak). 

Pułap tlenowy (VO2max)jest parametrem określającym maksymalne zużycie tlenu. Mierzony jest w czasie wysiłku o stopniowo narastającym obciążeniu. Prawidłowo, zużycie tlenu rośnie wraz ze wzrostem obciążenia do momentu, w którym osiągnie stałą wartość. Widoczna na poniżej zamieszczonym wykresie 1 wartość plateau jest pułapem tlenowym.

Ryc. 1: Wykres zależność poboru tlenu od czasu przy stopniowo narastającej mocy.
Wykres uzyskany podczas badania sportowca testem CPET.

 

Wartość VO2max wykazuje tendencję zmian charakterystyczną dla poszczególnych dyscyplin sportowych. 

Ryc. 2: wielkości VO2max dla wybranych dyscyplin sportowych, uwzględnia płeć badanych 

Prócz pułapu tlenowego w testach wydolnościowych wyznaczany jest często szereg parametrów pochodnych, związanych ze zużyciem tlenu  podczas wysiłku takich jak: względny pułap tlenowy (VO2max/kg), tzn. pułap tlenowy na jednostkę masy ciała, pochłanianie tlenu na progu mleczanowym bezwzględne (VO2(LT)), czy procent pułapu tlenowego na progu mleczanowym (% VO2(LT)).

Wartość VO2max jest istotnym czynnikiem warunkującym sukcesw dyscyplinach wytrzymałościowych. Wysoka wartość pozwala    zawodnikowi na utrzymanie długotrwałego wysiłku na dużej mocy. W literaturze poświęconej wydolności kolarzy wartość pułapu tlenowego na kilogram masy ciała wynosi  66-78ml/kg/min. Najlepsi zawodnicy uzyskują wartości z przedziału 70-85ml/kg/min, co odpowiada 5-6l/min. Jest to istotny parametr, często wykorzystywany przy selekcji i przewidywaniu rozwoju zawodnika. Wartość VO2max przekraczająca 70ml/kg/min wskazuje na wysokie możliwości sportowe 

Testy CPET / Medycyna / Sport / Fitness / Aktualności / Kontakt
Spółka zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000468861, REGON 146767375, NIP 536-191-40-20. Numer konta firmy VO2MAX Sp. z o.o. Millennium bank 45 1160 2202 0000 0002 4334 8938.